Grotta del Romito

Grotta del Romito w miejscowości Nuppolara w Papasidero, w Parku Narodowym Pollino, to stanowisko górnego paleolitu, które zachowuje jedno z najstarszych świadectw sztuki prehistorycznej we Włoszech. Składa się ze schroniska skalnego i jaskini, pierwotnie jednej przestrzeni, rozdzielonych sztucznie, gdy jaskinia stała się pustelnią. Na wielkim głazie między nimi wyryto tura (Bos primigenius), przedstawionego w bezruchu, datowanego na 14 000–12 000 lat przed dniem dzisiejszym i wykonaniem zbliżonego do stylu frankokantabryjskiego: uderza wiernością naturalnym proporcjom i szczegółom anatomicznym. Jego kopia znajduje się w Muzeum Narodowym w Reggio di Calabria, a inne znaleziska we Florenckim Muzeum i Instytucie Prehistorii.

Stanowisko było użytkowane od graweckiego po neolit, 23 000–10 000 lat temu. Dostarczyło szczątków dziewięciu osobników Homo sapiens, kobiet i mężczyzn: najstarszy liczy około 14 500 lat, pozostałe pochodzą z okresu 12 200–10 800 lat temu. Jeden z nich cierpiał na karłowatość; inny, częściowo sparaliżowany być może po upadku, żył długo, jak pokazuje starcie zębów, dzięki opiece swojej społeczności. Dwie osoby pochowane razem były spokrewnione w linii matczynej, co jest bardzo rzadkie; dziecko w wieku 11–12 lat złożono na posłaniu z czerwonej ochry, przykryte setkami muszli i zębów jelenia. Z warstw pochodzą narzędzia kamienne, dwa bogato zdobione kościane groty i, dla neolitu, duże ilości obsydianu, co każe przypuszczać, że stanowisko odgrywało rolę w handlu między Morzem Tyrreńskim a Jońskim. Dziś jaskinię można zwiedzać dzięki pracom Uniwersytetu Florenckiego z urzędem konserwatorskim, Florenckim Muzeum Prehistorii i gminą: kładki, oświetlenie i antiquarium z częścią znalezisk.