Papasidero

Papasidero to gmina licząca około 570 mieszkańców w prowincji Cosenza, w głębi lądu Alto Tirreno Cosentino, na terenie Parku Narodowego Pollino. Miasteczko stoi na skale, u której stóp płynie rzeka Lao, wcięta tu w wąwóz na długości około piętnastu kilometrów, a cały teren gminy, od 75 do 1463 metrów wysokości, stanowi rezerwat przyrody Valle del fiume Lao. W miejscowości Nuppolara znajduje się Grotta del Romito, stanowisko górnego paleolitu z jednym z najstarszych świadectw sztuki prehistorycznej we Włoszech: ryciną wielkiego tura sprzed 14 000–12 000 lat.

Geografia

Teren gminy leży między 75 a 1463 metrami i pokrywa się z rezerwatem przyrody Valle del fiume Lao, utworzonym w 1987 roku dekretem Ministerstwa Środowiska i zajmującym 5200 hektarów w Parku Narodowym Pollino. Lao, która wypływa w Basilicacie pod nazwą Mercure, a obecną nazwę przyjmuje po wejściu do Kalabrii koło Laino Borgo i Laino Castello, przepływa przez Papasidero na odcinku około 15 kilometrów, głęboko wcięta w wąwóz; koło Orsomarso przyjmuje Argentino, opuszcza wąwóz i uchodzi do Morza Tyrreńskiego w Scalei. Papasidero graniczy z Aietą, Laino Castello, Mormanno, Orsomarso, Praia a Mare i Santa Domenica Talao; przysiółki to Avena, Montagna, Nuppolara, Santo Nocaio, Tremoli i Vitimoso.

Historia

Historia Papasidero zaczyna się długo przed powstaniem osady. W Grotta del Romito obecność człowieka jest udokumentowana od graweckiego przez epigraweckie i mezolit aż po neolit, a znaleziska obejmują okres od 23 000 do 10 000 lat temu. W starożytności Lao nazywała się Laus i wyznaczała granicę między Lukanami a Bruttiami. Nazwę wywodzi się od greckiego Papàs Isidoros (Παπάς Ισίδωρος), bizantyjskiego mnicha bazyliańskiego z greckoprawosławnego klasztoru w okolicy; niektórzy historycy kalabryjscy uważają natomiast, że Papasidero powstało na terenie antycznego Skidros, kolonii Sybaris łączącej Sybaris z Laos, i że to od niego pochodzi nazwa. Ze średniowiecza osada zachowuje układ, z kościołem głównym i zamkiem normańsko-szwabskim na szczycie oraz murami obronnymi z bramami.

Co zobaczyć

Grotta del Romito składa się ze schroniska skalnego i jaskini, pierwotnie jednej przestrzeni, rozdzielonych sztucznie, gdy jaskinia służyła jako pustelnia. Na głazie między nimi znajduje się rycina wielkiego tura (Bos primigenius), datowana na 14 000–12 000 lat przed dniem dzisiejszym i stylistycznie zbliżona do sztuki frankokantabryjskiej; stanowisko dostarczyło szczątków dziewięciu osobników Homo sapiens i dziś można je zwiedzać, z kładkami, oświetleniem i antiquarium. W miasteczku średniowieczne stare miasto wieńczą kościół główny San Costantino i zamek normańsko-szwabski; z dawnych bram w murach zachowała się jeszcze tak zwana brama zmiany warty. Na terenie gminy stoi też sanktuarium Matki Bożej Konstantynopolitańskiej z XVII–XVIII wieku, poświęcone patronce.

Rzeka Lao

Lao wyróżnia się wśród rzek Kalabrii obfitością wód: średni przepływ przekracza 12 m³/s, czwarty w regionie po Crati, Neto i Coscile, a nawet latem rzadko spada poniżej 5 m³/s dzięki przepuszczalności zlewni. Rzeka ma około 55 km długości i przepływa przez Papasidero najwęższym odcinkiem, głębokim wąwozem, który wraz z czystością wody czyni ją celem miłośników raftingu i kajakarstwa. W jej wodach żyją pstrągi potokowe, rowelle, ukleje i węgorze. Nazwa pochodzi od antycznej greckiej kolonii Laos, polis Wielkiej Grecji.

Herb i patroni

Herb Papasidero, nadany dekretem Prezydenta Republiki z 21 grudnia 1978 roku, przedstawia na błękitnym polu górę o trzech wierzchołkach w barwach naturalnych, nad którą widnieją trzy złote gwiazdy o ośmiu promieniach. Gwiazdy nawiązują do łacińskiego sidereus, „gwiaździsty”, przez współbrzmienie z nazwą miejscowości, i górują nad skałą, na której stoi osada; chorągiew to płat dzielony w pas bielą i błękitem. Patronką jest Matka Boża Konstantynopolitańska, czczona we wtorek po Zesłaniu Ducha Świętego; współpatrona św. Rocha czci się w niedzielę po 15 sierpnia. Mieszkańcy to papasideresi lub papasironi.

Jak dojechać

Papasidero leży w głębi lądu, w dolinie Lao, rzeki, która po przepłynięciu przez gminę uchodzi do Morza Tyrreńskiego w Scalei. Wśród gmin sąsiednich jest Praia a Mare na wybrzeżu, obsługiwana przez stację Praja-Ajeta-Tortora na linii tyrreńskiej; z wybrzeża jedzie się w głąb lądu do miasteczka. Najbliższe lotnisko w regionie to Lamezia Terme.