Acquappesa

Acquappesa (U Casàle in het Calabrisch) is een gemeente van ongeveer 1.700 inwoners in de provincie Cosenza, op het zuidelijke deel van de Alto Tirreno Cosentino, tussen Cetraro en Guardia Piemontese. De naam vertelt over het landschap: ‘hangend water’, naar een waterval in de omgeving. Het kleine maar steile grondgebied loopt op van zes kilometer kust tot de bijna duizend meter van de Monte Pistuolo, en omvat het gehucht Terme Luigiane, waar de zwavelbronnen ontspringen die al sinds de oudheid bekend zijn; ze zijn het symbool van de gemeente geworden en staan zelfs in het wapen.

Geografie

De gemeente beslaat 17,75 km², waarvan 7 bebost, en omvat ook een exclave die los van de rest van het grondgebied ligt, Pistuolo e Spaliota genaamd. Aan de ongeveer 6 km lange kust aan de Tyrreense Zee volgt de grens in het noorden de beek Fiumicello en in het zuiden de rivier de Bagni; de buurgemeenten zijn Cetraro, Guardia Piemontese, Fagnano Castello en Mongrassano. Achter de kust loopt het terrein snel op: de belangrijkste hoogten zijn Quercia Rotonda (302 m), de Rupe del Diavolo (301 m), de Balze della Mortilla (364 m), Cozzo del Greco (626 m), Cozzo Moleo (675 m) en de Monte Pistuolo (972 m). Het water stroomt naar zee via de rivier de Bagni en de beken Acqua fetida, Fiumicello, Morgione en Sorbo. De woonkernen zijn het dorp, U Casàle genoemd, Castagnola, Intavolata, de Marina en Terme Luigiane.

Geschiedenis

De recente geschiedenis van Acquappesa is verweven met die van buurgemeente Guardia Piemontese en van de thermen die beide gemeenschappen delen. In 1927 werden de twee gemeenten samengevoegd tot één, Guardia Piemontese Terme, waarvan de naam juist naar de Terme Luigiane verwees; in 1945 werd de samengevoegde gemeente opgeheven en kreeg Acquappesa zijn zelfstandigheid terug. Nog altijd is het eigendom van de bronnen verdeeld: zeven twaalfde is van Acquappesa en vijf twaalfde van Guardia Piemontese. Het water dankt zijn naam aan prins Luigi, graaf van Aquila, die in de negentiende eeuw de eerste beschermheer van de bronnen was. Kort voor het einde van die eeuw kwam de spoorlijn: het station Acquappesa werd op 31 juli 1895 geopend, met het traject van de Tyrreense lijn van Praia d’Ajeta naar Sant’Eufemia Marina, en later teruggebracht tot halte. Op 9 april 1955 ontving de gemeente bij decreet van de president van de Republiek haar wapen en gonfalon.

Bezienswaardigheden

Het hart van Acquappesa zijn de Terme Luigiane, gehucht en thermaal park, gevoed door zwavelhoudend water dat al sinds de oudheid bekend is en gewaardeerd wordt bij huidaandoeningen. Rond de bronnen is ook een legende ontstaan: er wordt verteld dat hier een koningin kwam die geen kinderen kon krijgen, en dat het water haar vruchtbaar maakte. De thermen zijn ook een plek van sport: de Giro d’Italia eindigde hier vijf etappes. Landinwaarts bereik je het dorp U Casàle, terwijl de hoogten tot aan de Monte Pistuolo en de bossen, ongeveer twee vijfde van het grondgebied, het bergachtige gezicht van de gemeente achter de zee laten zien.

De Giro d’Italia bij de Terme Luigiane

De Terme Luigiane waren meermaals aankomstplaats van een etappe van de Giro d’Italia. De eerste aankomst was in 1993, toen Dmitri Konysjev de vijfde etappe won; daarna volgden 1995, de zevende etappe gewonnen door Maurizio Fondriest, 1999, de vierde etappe gewonnen door Laurent Jalabert, en 2003, de derde etappe gewonnen door Stefano Garzelli. De laatste aankomst was in 2017, toen Silvan Dillier de zesde etappe won.

Wapen en beschermheilige

Het in 1955 verleende wapen van Acquappesa is blauw met een zilveren fontein met twee bekkens, zilver spuitend; de gonfalon is een blauw doek. De fontein verwijst naar de thermale bron van de Terme Luigiane, al sinds de oudheid bekend, en verbindt zo de identiteit van de gemeente met haar water, hetzelfde water dat het dorp zijn naam geeft. De beschermheilige is Santa Maria del Rifugio, gevierd op 2 juli. De inwoners heten acquappesani.

Bereikbaarheid

Acquappesa wordt doorkruist door de rijksweg 18 Tirrena Inferiore en bediend door het station Acquappesa, een halte aan de Tyrreense lijn met regionale treinen. Met de auto via de A2 del Mediterraneo: vanuit het noorden afrit Rende/Cosenza nord en de SS107 tot Paola, dan de SS18 naar het noorden; vanuit het zuiden afrit Falerna en de SS18 naar het noorden. De dichtstbijzijnde luchthaven is Lamezia Terme.