Mormanno

Mormanno (Murmànnu in het Calabrisch) is een gemeente van ongeveer 2.450 inwoners in de provincie Cosenza, in het bergachtige binnenland van de Alto Tirreno Cosentino, in het Nationaal Park Pollino. Het dorp ligt op 820 meter, tussen de ruggen van de bergen Costa en Santa Croce, en van hieruit bereik je de belangrijkste toppen van het Pollino-massief en de Orsomarso-bergen, die vroeger juist de bergen van Mormanno heetten. Op de Monte San Michele staat de votiefvuurtoren voor de gesneuvelden van Calabrië, in 1928 opgericht en uitgegroeid tot het symbool van het dorp; aan het hoofdplein verrijst de barokke moederkerk Santa Maria del Colle.

Geografie

Het gemeentelijk grondgebied meet 78,88 km² en grenst aan Laino Castello, Morano Calabro, Orsomarso, Papasidero en Saracena en, in Basilicata, aan Rotonda en Viggianello. Het dorp heeft een dominante ligging ten noorden van het dal van de Lao en boven het brede dal van de Mercure, de naam waaronder de Lao op Lucaans grondgebied stroomt. Het historisch centrum, dat vroeger 28 wijken telde, is nu verdeeld in vier: Costa in het westen, Capo lo Serro in het oosten, Casalicchio in het zuiden en Torretta in het noorden, waar de votiefvuurtoren staat. Mormanno is een bergplaats: vanuit het dorp zijn de toppen van de Pollino en de Orsomarso-bergen gemakkelijk bereikbaar.

Geschiedenis

De oorsprong van Mormanno blijft onzeker. Lokale historici vermoeden dat het al bestond in de Longobardische tijd, met de eerste nederzettingen op de heuvel van de Costa, met uitzicht over het dal van de Lao. De naam verschijnt als in montibus Miromanorum in de heiligenlevens van Sint-Leoluca van Corleone, die naar Mormanno kwam om te mediteren; volgens sommigen komt hij van het Germaanse Marimannus of Merimannus, volgens anderen van de arimannen, Germaanse huurlingen die een gebied kregen tussen het gastaldaat Laino en de vesting Papasidero. Van de vele varianten droeg Miromagnum, dat de ligging boven het dal van de Mercure benadrukt, het meest bij aan de huidige vorm. Het eerste document is een schenkingsakte in het Grieks uit 1092. In de feodale tijd behoorde het dorp toe aan de Orsini en daarna aan de Sanseverino van Bisignano, die het tot 1612 hielden; na verschillende overdrachten kwam het in het laatste decennium van de achttiende eeuw onder het koninklijk domein, toen de moederkerk in laatbarokke stijl werd herbouwd, in een periode van verarming die ook de lokale lage adel trof. In 1866 beleefde Mormanno onlusten rond pogingen tot herstel van het Bourbon-bewind, gevolgd door een sterke emigratie. Tussen 1940 en 1943 was het een van de 14 Calabrische gemeenten die de fascistische autoriteiten aanwezen voor de ‘vrije internering’ van Joodse vluchtelingen: vier vluchtelingen werden hier ondergebracht en bij de komst van de geallieerden in september 1943 bevrijd. In 2012 was het dorp een van de zwaarst getroffen plaatsen bij de aardbeving van de Pollino.

Bezienswaardigheden

De votiefvuurtoren voor de gesneuvelden van Calabrië 1915-1918, een regionaal monument, werd in 1928 opgericht op de Monte San Michele, in de buurtschap Torretta, op het voorplein van de zeventiende-eeuwse kerk van Onze-Lieve-Vrouw van Altijddurende Bijstand; hij bewaart herinneringen aan de 11 gouden medailles voor militaire moed en aan de Calabriërs die in de Eerste Wereldoorlog sneuvelden, en is omgeven door een Park van de Herinnering. Aan de piazza Umberto I staat de moederkerk Santa Maria del Colle, rond 1700 gebouwd in Napolitaanse barok en op 5 september 1790 ingewijd, met een tufstenen gevel met drie portalen. Onder de vele kerken en kapellen van het dorp springt de Annunziata eruit, die als de oudste van het dorp geldt: gebouwd in de negende eeuw, uitgebreid in de veertiende en achttiende. Op ongeveer 3 kilometer van het dorp, in de buurtschap San Brancato, ligt het heiligdom van de Madonna della Catena; in Montagnella ligt de botanische tuin, vernoemd naar de botanicus Biagio Longo, en de moderne kerk Santa Maria Goretti is een ontwerp van architect Mario Cucinella.

Kerken en kapellen

Mormanno is een dorp van kerken: naast de moederkerk en de Annunziata liggen er heiligdommen, kapellen en oratoria verspreid door het dorp, vaak privékapellen van plaatselijke families. Tot de heiligdommen behoren dat van Onze-Lieve-Vrouw van Barmhartigheid en Altijddurende Bijstand, naast de vuurtoren, dat van San Rocco aan de corso Municipale en dat van Santa Maria degli Angeli bij het voormalige kapucijnenklooster, in de wijk Casalicchio. Onder de kapellen San Michele en San Francesco di Paola in Capo lo Serro, Santa Caterina d’Alessandria en Sant’Antonio da Padova bij de Costa, San Giovanni Battista aan de Costa al Castello, de kapel van de Heilige Maagd van de Karmel, Sant’Anna genoemd, aan de Vallone, en de Immacolata aan de piazza Umberto I; verder de kerk van de Madonna del Suffragio, het oratorium van de Heilige Maagd van de Tenhemelopneming aan de Scarnazzo en dat van Santa Barbara, het kruisbeeldoratorium genoemd.

Beschermheiligen en zustersteden

De beschermheiligen van Mormanno zijn de Madonna Assunta en Sint-Rochus, gevierd op 16 augustus. De gemeente is verzusterd met Savigliano, in Piëmont, en met Diamante, aan de kust van de Alto Tirreno Cosentino. De inwoners heten mormannesi.

Bereikbaarheid

Mormanno heeft een eigen afrit aan de autosnelweg A2 del Mediterraneo, bij het voormalige station Papasidero van de spoorlijn Lagonegro-Castrovillari-Spezzano Albanese. De gemeente wordt van noord naar zuid doorkruist door de rijksweg 19 delle Calabrie; in het noorden takt de SP3 af, die naar de snelweg, naar Papasidero en naar Scalea aan de kust leidt. De spoorlijn die het dorp vroeger bediende, met een station dat open was van 1931 tot 1979, is niet meer in gebruik. De dichtstbijzijnde luchthaven van de regio is Lamezia Terme.