Orsomarso

Orsomarso (Ursumàrzu in het Calabrisch) is een gemeente van ongeveer 1.050 inwoners in de provincie Cosenza, in het binnenland van de Alto Tirreno Cosentino, in het Nationaal Park Pollino. Het dorp geeft zijn naam aan de Orsomarso-bergen, de keten die de zuidwestelijke uitloper van het park vormt, en herbergt het natuurreservaat Valle del Fiume Argentino, waar de laatste inheemse reeën van Calabrië leven. Het dorp, volgens de overlevering ontstaan rond de vesting van een bevelhebber genaamd Ursus Martius, bewaart de sporen van het basiliaanse monnikenwezen: grotten, kluizenarijen en het kerkje Santa Maria di Mércuri uit de tiende eeuw.

Geografie

Het gemeentelijk grondgebied is bergachtig en ruig en grenst aan Lungro, Mormanno, Papasidero, San Donato di Ninea, Santa Domenica Talao, Santa Maria del Cedro, Saracena, Scalea en Verbicaro; de gehuchten zijn Bonicose, Buonangelo, Castiglione, Marina di Orsomarso, Molina, Scorpari en Vallementa. De Orsomarso-bergen strekken zich uit van de vlakte van Campotenese tot de pas lo Scalone; tot de toppen behoren de Monte Palanuda (1.632 m), de Monte Caramolo (1.827 m), de Cozzo del Pellegrino (1.987 m), de Monte La Mula (1.935 m) en de Montea (1.825 m), een top met dolomietachtige wanden die geliefd is bij klimmers. Op de hellingen van de Montea groeit de Bosnische den (pino loricato), die in Italië alleen in het Pollino-park voorkomt en getuigt van een oude verbinding met de Balkan; in de bossen en op de rotsen leven de wolf, de otter en de steenarend. In de bergen ontspringt de Argentino, een zijrivier van de Lao met bijzonder zuiver water.

Geschiedenis

Orsomarso heeft waarschijnlijk een Romeinse oorsprong, niet als dorp maar als vesting ter verdediging van de voorposten in de vlakte van de Lao. Zekere berichten over de nederzetting zijn er pas rond het jaar 1000, toen de streek een belangrijk centrum werd van het basiliaanse monnikenwezen, bezocht door heiligen als Sint-Nilus, Sint-Leo Lucas, Sint-Sabas en Sint-Fantinus de Jongere tijdens de Saraceense invallen in het binnenland. Bij de samenvloeiing van de Argentino en de Porta La Terra verrees een vesting, met als een van haar bevelhebbers Ursus Martius, ‘Orso Marso’: naar hem werd het dorp genoemd dat eromheen groeide. De nederzetting ontwikkelde zich in kleine kernen rond kloosters en paleizen. In 1498 werd het leen afgenomen van Barnaba Sanseverino, graaf van Lauria, en door koning Frederik verkocht aan Perrotto Bisach, die het als bruidsschat aan zijn dochter Barbara gaf; in 1538 ging het over op graaf Silvestro Tomacello Ferrante di Alarçon, in 1640 op de Ametrano en in 1668 op Andrea I Brancati uit Napels, die het baronale kasteel onder de klokkentoren bewoonde. Het leen werd later verpacht aan de hertog van Giovene en door hem aan Nicola Cavalcanti, markies van Verbicaro. Met het einde van het feodalisme nam Orsomarso actief deel aan de strijd van het Risorgimento, na harde represailles van de Bourbonse bevelhebber Necco te hebben ondergaan.

Bezienswaardigheden

Het kerkje Santa Maria di Mércuri, uit de tiende eeuw, is het enige overblijfsel van de verdwenen nederzetting Mercourion en van de kloosters en kluizenarijen eromheen: het heeft één schip, een halfronde apsis en langs de muren de gemetselde zitbanken van de basiliaanse monniken; het bewaart een gipsen Mariabeeldje dat trekken van de Hodegetria en de Gekroonde Madonna verenigt. In het dorp, aan het centrale plein, werd de parochiekerk San Giovanni Battista in de zeventiende eeuw gebouwd op de resten van een middeleeuwse kapel; ze bewaart doeken van de plaatselijke schilder Francesco Antonio Collimodio, acht altaren van veelkleurig marmer uit de achttiende eeuw, een beschilderd orgel en een houten koorgestoelte. Net daarboven verrijzen de klokkentoren, een uitkijkpunt, en het baronale kasteel. De route wordt aangevuld met de Byzantijnse kapel San Cosimo, het franciscanenklooster, in 1610 gesticht op de resten van een basiliaans klooster en gesloten na de aardbeving van 1783, de kerk San Leonardo, vroeger Santa Sofia, met de resten van een klooster uit de tiende eeuw en een watermolen, de ruïnes van het kasteel van Mercurion en, in de buurtschap Timpone Simara, de grot van San Michele of van de Engel met de kluizenarij van San Nilo.

Het dal van de Argentino

Het natuurreservaat Valle del Fiume Argentino, ingesteld in 1987, beslaat 3.980 hectare in het Pollino-park en is het vertrekpunt van veel wandelroutes. De kostbaarste bewoner is de inheemse ree: de laatste exemplaren van deze soort uit de Calabrische bergen, geschat op enkele tientallen, leven in een klein gebied waarvan het dal het hart is. Er leven ook everzwijnen, vossen, marters, zwarte eekhoorns en kolonies roofvogels. In de bossen wisselen Bosnische den, beuk en zilverspar, die in de zijdalen tot 200 meter afdalen, af met steeneiken, kastanjes, elzen en mediterrane maquis. Tot de plekken in het reservaat behoren het meertje van Tavolara, de waterval Ficara, de Pietra Campanara aan de voet van de Palanuda en de druipsteengrot van de Madonna di Lourdes. Je wandelt door de kloven van de Argentino, terwijl je op de nabije Lao kunt kanoën en raften; in het dal is ook een klimwand.

Beschermheilige

De beschermheilige van Orsomarso is Sint-Sebastiaan, gevierd op 20 januari. De inwoners heten orsomarsesi.

Bereikbaarheid

Orsomarso bereik je vanuit Scalea, aan de kust, via de provinciale weg 9-10, die langs de rechteroever van de Lao omhoogloopt. Het referentiestation is Marcellina-Verbicaro-Orsomarso, aan de Tyrreense lijn. De dichtstbijzijnde luchthaven van de regio is Lamezia Terme.