Mormanno

Mormanno (Murmànnu po kalabryjsku) to gmina licząca około 2450 mieszkańców w prowincji Cosenza, w górzystej części zaplecza Alto Tirreno Cosentino, na terenie Parku Narodowego Pollino. Miasteczko leży na wysokości 820 metrów, między grzbietami gór Costa i Santa Croce, a stąd łatwo dotrzeć na główne szczyty masywu Pollino i gór Orsomarso, które dawniej nazywano właśnie górami Mormanno. Na Monte San Michele wznosi się Latarnia wotywna ku czci poległych Kalabrii, zbudowana w 1928 roku i dziś symbol miasteczka; przy głównym placu stoi barokowy kościół główny Santa Maria del Colle.

Geografia

Teren gminy zajmuje 78,88 km² i graniczy z Laino Castello, Morano Calabro, Orsomarso, Papasidero i Saraceną, a w Basilicacie z Rotondą i Viggianello. Miasteczko zajmuje dominujące położenie na północ od doliny Lao i nad szeroką doliną Mercure, jak nazywa się Lao na terenie Lukanii. Stare miasto, które dawniej liczyło 28 dzielnic, dzieli się dziś na cztery: Costa na zachodzie, Capo lo Serro na wschodzie, Casalicchio na południu i Torretta na północy, gdzie stoi Latarnia wotywna. Mormanno to miejscowość górska: z miasteczka łatwo dotrzeć na szczyty Pollino i gór Orsomarso.

Historia

Początki Mormanno pozostają niepewne. Miejscowi historycy przypuszczają, że istniało już w epoce longobardzkiej, z pierwszymi osadami na wzgórzu Costa, górującym nad doliną Lao. Nazwa pojawia się jako in montibus Miromanorum w żywocie św. Leoluki z Corleone, który przybył do Mormanno, by medytować; według jednych pochodzi od germańskiego Marimannus lub Merimannus, według innych od arymanów, germańskich najemników, którym przyznano ziemię między gastaldatem Laino a twierdzą Papasidero. Spośród wielu wariantów to Miromagnum, podkreślające położenie nad doliną Mercure, najbardziej przyczyniło się do obecnej formy. Pierwszym dokumentem jest akt darowizny w języku greckim z 1092 roku. W epoce feudalnej miasteczko należało do Orsinich, a potem do Sanseverinów z Bisignano, którzy utrzymali je do 1612 roku; po kolejnych zmianach właścicieli przeszło w ostatniej dekadzie XVIII wieku do domen królewskich, gdy kościół główny przebudowano w stylu późnego baroku, w okresie zubożenia, które dotknęło też miejscową drobną szlachtę. W 1866 roku Mormanno przeżyło starcia związane z próbami restauracji Burbonów, a potem silną emigrację. W latach 1940–1943 była to jedna z 14 gmin Kalabrii wyznaczonych przez władze faszystowskie do „wolnego internowania” żydowskich uchodźców: przebywało tu czworo uchodźców, uwolnionych po przybyciu aliantów we wrześniu 1943 roku. W 2012 roku miasteczko należało do najbardziej dotkniętych trzęsieniem ziemi w Pollino.

Co zobaczyć

Latarnia wotywna ku czci poległych Kalabrii 1915–1918, pomnik regionalny, została wzniesiona w 1928 roku na Monte San Michele, w miejscu zwanym Torretta, na dziedzińcu XVII-wiecznego kościoła Matki Bożej Nieustającej Pomocy; przechowuje pamiątki 11 złotych medali za męstwo i Kalabryjczyków poległych w Wielkiej Wojnie, a otacza ją Park Pamięci. Przy piazza Umberto I stoi kościół główny Santa Maria del Colle, zbudowany około 1700 roku w stylu baroku neapolitańskiego i konsekrowany 5 września 1790 roku, z tufową fasadą o trzech portalach. Spośród licznych kościołów i kaplic miasteczka wyróżnia się Annunziata, uważana za najstarszą w osadzie: zbudowana w IX wieku, została rozbudowana w XIV i XVIII wieku. Około 3 kilometry od miasteczka, w miejscu zwanym San Brancato, znajduje się sanktuarium Madonna della Catena; w Montagnelli jest ogród botaniczny imienia botanika Biagio Longo, a nowoczesny kościół Santa Maria Goretti zaprojektował architekt Mario Cucinella.

Kościoły i kaplice

Mormanno to miasteczko kościołów: oprócz kościoła głównego i Annunziaty po całej osadzie rozsiane są sanktuaria, kaplice i oratoria, w tym wiele prywatnych kaplic miejscowych rodzin. Wśród sanktuariów są Matki Bożej Miłosierdzia i Nieustającej Pomocy obok Latarni, San Rocco przy corso Municipale i Santa Maria degli Angeli przy dawnym klasztorze kapucynów w dzielnicy Casalicchio. Wśród kaplic San Michele i San Francesco di Paola w Capo lo Serro, Santa Caterina d’Alessandria i Sant’Antonio da Padova przy Coście, San Giovanni Battista na Costa al Castello, kaplica Najświętszej Maryi Panny z Góry Karmel, zwana Sant’Anna, w Vallone, i Immacolata przy piazza Umberto I; a także kościół Madonna del Suffragio, oratorium Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Scarnazzo i oratorium Santa Barbara, zwane oratorium Krucyfiksu.

Patroni i miasta partnerskie

Patronami Mormanno są Madonna Assunta i św. Roch, czczeni 16 sierpnia. Gmina jest partnerska z Savigliano w Piemoncie i z Diamante na wybrzeżu Alto Tirreno Cosentino. Mieszkańcy to mormannesi.

Jak dojechać

Mormanno ma własny zjazd z autostrady A2 del Mediterraneo, w pobliżu dawnej stacji Papasidero na linii Lagonegro–Castrovillari–Spezzano Albanese. Przez gminę z północy na południe biegnie droga krajowa 19 delle Calabrie; na północy odchodzi od niej SP3, prowadząca do autostrady, do Papasidero i do Scalei na wybrzeżu. Kolej, która dawniej obsługiwała miasteczko, ze stacją czynną w latach 1931–1979, nie funkcjonuje. Najbliższe lotnisko w regionie to Lamezia Terme.