Orsomarso

Orsomarso (Ursumàrzu po kalabryjsku) to gmina licząca około 1050 mieszkańców w prowincji Cosenza, w głębi lądu Alto Tirreno Cosentino, na terenie Parku Narodowego Pollino. Miasteczko dało nazwę górom Orsomarso, pasmu stanowiącemu południowo-zachodnie przedłużenie parku, i mieści rezerwat przyrody Valle del Fiume Argentino, w którym żyją ostatnie rodzime sarny Kalabrii. Osada, powstała według tradycji wokół twierdzy dowódcy zwanego Ursus Martius, zachowuje ślady monastycyzmu bazyliańskiego: groty, pustelnie i mały kościół Santa Maria di Mércuri z X wieku.

Geografia

Teren gminy jest górzysty i surowy; graniczy z Lungro, Mormanno, Papasidero, San Donato di Ninea, Santa Domenica Talao, Santa Maria del Cedro, Saraceną, Scaleą i Verbicaro; przysiółki to Bonicose, Buonangelo, Castiglione, Marina di Orsomarso, Molina, Scorpari i Vallementa. Góry Orsomarso ciągną się od równiny Campotenese po przełęcz lo Scalone; wśród szczytów są Monte Palanuda (1632 m), Monte Caramolo (1827 m), Cozzo del Pellegrino (1987 m), Monte La Mula (1935 m) i Montea (1825 m), szczyt o dolomitowych ścianach, lubiany przez alpinistów. Na zboczach Montei rośnie sosna bośniacka (pino loricato), która we Włoszech występuje tylko w parku Pollino i świadczy o dawnym połączeniu z Bałkanami; w lasach i na skałach żyją wilk, wydra i orzeł przedni. W górach bierze początek Argentino, dopływ Lao o wyjątkowo czystej wodzie.

Historia

Orsomarso ma zapewne rzymskie korzenie, nie jako wieś, lecz jako twierdza broniąca wysuniętych posterunków na równinie Lao. Pewne wiadomości o osadzie pojawiają się dopiero około roku 1000, gdy okolica stała się ważnym ośrodkiem monastycyzmu bazyliańskiego, odwiedzanym przez świętych takich jak św. Nil, św. Leon Łukasz, św. Saba i św. Fantyn Młodszy w czasie najazdów Saracenów na głąb lądu. U zbiegu Argentino i Porta La Terra powstała twierdza, a jednym z jej dowódców był Ursus Martius, „Orso Marso”: od niego wzięła nazwę osada, która wyrosła wokół. Osada rozwijała się małymi skupiskami wokół klasztorów i pałaców. W 1498 roku lenno odebrano Barnabie Sanseverino, hrabiemu Laurii, a król Fryderyk sprzedał je Perrottowi Bisachowi, który dał je w posagu córce Barbarze; w 1538 roku przeszło na hrabiego Silvestra Tomacello Ferrantego di Alarçon, w 1640 na rodzinę Ametrano, a w 1668 na Andreę I Brancatiego z Neapolu, który zamieszkał w zamku baronalnym pod wieżą zegarową. Lenno wydzierżawiono potem księciu di Giovene, a on przekazał je Nicoli Cavalcantiemu, markizowi Verbicaro. Po zniesieniu feudalizmu Orsomarso aktywnie uczestniczyło w walkach Risorgimenta, wcześniej doświadczywszy okrutnych represji ze strony burbońskiego dowódcy Necco.

Co zobaczyć

Mały kościół Santa Maria di Mércuri z X wieku to jedyny ślad zaginionej osady Mercourion oraz otaczających ją klasztorów i pustelni: ma jedną nawę, półokrągłą absydę, a wzdłuż ścian murowane ławy, z których korzystali mnisi bazyliańscy; przechowuje gipsową figurkę Madonny łączącą cechy Hodegetrii i Madonny Koronowanej. W miasteczku, przy głównym placu, kościół parafialny San Giovanni Battista zbudowano w XVII wieku na pozostałościach średniowiecznej kaplicy; zachowały się w nim obrazy miejscowego malarza Francesca Antonia Collimodia, osiem ołtarzy z wielobarwnego marmuru z XVIII wieku, malowane organy i drewniane stalle. Tuż nad nim wznoszą się wieża zegarowa, punkt widokowy, i zamek baronalny. Trasę uzupełniają bizantyjska kaplica San Cosimo, klasztor franciszkański założony w 1610 roku na ruinach klasztoru bazyliańskiego i zamknięty po trzęsieniu ziemi w 1783 roku, kościół San Leonardo, dawniej Santa Sofia, z ruinami klasztoru z X wieku i młynem wodnym, ruiny zamku Mercurion oraz, w miejscu zwanym Timpone Simara, grota San Michele, czyli Anioła, z pustelnią San Nilo.

Dolina Argentino

Rezerwat przyrody Valle del Fiume Argentino, utworzony w 1987 roku, zajmuje 3980 hektarów w parku Pollino i jest punktem wyjścia wielu szlaków pieszych. Jego najcenniejszym mieszkańcem jest rodzima sarna: ostatnie osobniki tego gatunku z gór Kalabrii, szacowane na kilkadziesiąt, żyją na niewielkim obszarze, którego sercem jest dolina. Są tu też dziki, lisy, kuny, czarne wiewiórki i kolonie ptaków drapieżnych. W lasach sosna bośniacka, buk i jodła pospolita, schodzące w bocznych dolinkach do 200 metrów, przeplatają się z dębami ostrolistnymi, kasztanami, olszami i makią. Wśród miejsc rezerwatu są jeziorko Tavolara, wodospad Ficara, Pietra Campanara u stóp Palanudy i bogata w stalaktyty grota Madonna di Lourdes. Wędruje się wąwozami Argentino, a na pobliskiej Lao pływa się kajakiem i uprawia rafting; w dolinie jest też ściana wspinaczkowa.

Patron

Patronem Orsomarso jest św. Sebastian, czczony 20 stycznia. Mieszkańcy to orsomarsesi.

Jak dojechać

Do Orsomarso dojeżdża się ze Scalei na wybrzeżu drogą prowincjonalną 9-10, która biegnie w górę prawym brzegiem Lao. Najbliższa stacja kolejowa to Marcellina-Verbicaro-Orsomarso na linii tyrreńskiej. Najbliższe lotnisko w regionie to Lamezia Terme.