Grisolia

Grisolia (po kalabryjsku Grìsulia) to gmina licząca około 2160 mieszkańców w prowincji Cosenza, w samym środku Riviera dei Cedri, na wybrzeżu Alto Tirreno Cosentino. To miejsce zarazem morskie i górskie: gmina zaczyna się na wybrzeżu tyrreńskim i wznosi się aż po zachodnie zbocze Monte La Mula na wysokości 1905 metrów, w Parku Narodowym Pollino. Stare miasto wznosi się na wzgórzu na wysokości 465 metrów, naprzeciw Maierà, od której oddziela je głęboka przepaść: w linii prostej obie miejscowości dzieli zaledwie 900 metrów.

Geografia

Teren gminy jest bardzo zróżnicowany. Na wybrzeżu leży przysiółek Acchio; miejscowość dzieli się na trzy części: nową dzielnicę przy lido, tuż nad morzem, pośrednią strefę mariny wokół stacji i stare miasto na wzgórzu. Idąc w stronę Monte La Mula, wchodzi się w obszar bogaty w bioróżnorodność, którego symbolem są wiekowe kasztanowce, jak castagno del ramarro; w górach żyją miejscowa sarna i wilk apeniński, a na graniach Muli rośnie sosna bośniacka (pino loricato), symbol Pollino. W miejscu zwanym Pantanelli jest miejsce wypoczynku i źródło. Z via Panoramica widać całą Riviera dei Cedri i Zatokę Policastro aż po przylądek Palinuro. Gmina graniczy z Buonvicino, Diamante, Maierà, Mottafollone, San Donato di Ninea, San Sosti, Santa Maria del Cedro i Verbicaro. Mieszkańcy nazywają się grisolioti; patronem jest św. Antoni z Padwy, którego święto przypada 13 czerwca, ale najżywszym kultem otacza się San Rocco.

Historia

Grisolia to miejscowość o średniowiecznym rodowodzie. Nazwę tłumaczy się na kilka sposobów: jedna hipoteza łączy ją z greckim Chrousolea lub łacińskim Chrisena, oba związane ze złotem, może ze względu na żyzne ziemie lub obecność kopalń; inna, uważana za bardziej wiarygodną, wywodzi ją od igumena Papàs Chryselios, który w XI wieku miał założyć pierwotną wspólnotę. Związek z metalami to nie tylko domysł etymologiczny: na Monte La Mula już od prehistorii eksploatowano żyły, z których wydobywano miedź, żelazo i złoto. W 1811 roku Grisolia stała się gminą, do której należała też Cipollina, odłączona w 1948 roku i włączona do Santa Maria del Cedro: do tego czasu gmina nosiła nazwę Grisolia-Cipollina i pod tą nazwą w 1895 roku otwarto też stację na linii tyrreńskiej. Do lat sześćdziesiątych i siedemdziesiątych XX wieku miejscowość liczyła około 3500 mieszkańców; potem wielu wyemigrowało na północ Włoch, zwłaszcza do Taino w prowincji Varese.

Co zobaczyć

Stare miasto to plątanina zaułków, schodów, łuków i supporti, w dialekcie spuortu: krytych przejść, w których domy opierają się jeden o drugi. Budowano z kamienia z Grisolii, pozostawionego bez tynku, a dachy kryją gliniane dachówki, ceramili, tworzące przy styku ze ścianą charakterystyczny ząbkowany fryz. Wśród pałaców wyróżniają się Palazzo Ducale z XV wieku, dziś własność gminy, Palazzo de Patto w rejonie zamku i Palazzo Tosto nad spuortu przy via Sotto le Mura. W górnej części, do której prowadzi spuortu przy via Chiesa, stoi sanktuarium San Rocco z Montpellier, cel pielgrzymek zwłaszcza w sierpniu. Miejskie muzeum etnograficzne przechowuje zbiór przedmiotów z rolniczo-pasterskiego życia Grisolii, zgromadzony przez stowarzyszenie Italo Muti i po raz pierwszy pokazany w 1991 roku.

Święto San Rocco i caggie

Najżywszą tradycją Grisolii jest procesja San Rocco z Montpellier, odbywająca się 15 i 16 sierpnia, w dniu jego święta. Za orkiestrą wiele kobiet, często boso, idzie za figurą świętego w dwóch rzędach, niosąc na głowie caggie: drewniane konstrukcje z licznymi świecami, ozdobione kolorowymi kwiatami i wstążkami, ofiarowane jako wota świętemu uzdrowicielowi, i śpiewając pieśni pobożne. Na tę okazję ulice i balkony stroi się kolorowymi wstążkami, kapami z wizerunkiem świętego, kwiatami i świecami, a gdy figura przechodzi, z okien sypią się pachnące płatki. Kult miał się utrwalić między XVI a XVII wiekiem, po epidemii dżumy.

Jak dojechać

Przez Grisolię biegnie droga krajowa SS18 Tirrena Inferiore, a w rejonie stacji znajduje się przystanek kolejowy Grisolia-Santa Maria na linii tyrreńskiej, z pociągami regionalnymi do Paoli, Cosenzy i Sapri. Samochodem autostradą A2 del Mediterraneo: od północy zjazd Lagonegro nord, potem SS585 Fondo Valle del Noce do SS18 i zjazdy Santa Maria del Cedro, Grisolia lub Cirella-Diamante; od południa zjazd Falerna i SS18 na północ. Najbliższe lotnisko w regionie to Lamezia Terme.