San Nicola Arcella

San Nicola Arcella is een gemeente met ongeveer 2.000 inwoners in de provincie Cosenza, aan de bovenste Tyrreense kust van Cosenza tussen Praia a Mare en Scalea. Het dorp staat op een klif 110 meter boven de zee; aan de voet sluit een rotsarm een baai af in de vorm van een natuurlijke haven. In de zomer vermenigvuldigt de bevolking zich om één duidelijke reden: de Arcomagno, de stenen boog die een van de meest gefotografeerde stranden van Calabrië verbergt.

Geografie

De kust van San Nicola meet ongeveer 3 km en is verdeeld in drie baaien. Komend vanuit Scalea bereik je eerst de Baia Azzurra, ongeveer zevenhonderd meter lang, met de bergen op de achtergrond en uitzicht op het eiland Dino en de Saraceense toren; je daalt af via een bochtige weg tussen villa’s aan zee die de lokale bevolking „het kleine Positano van Calabrië” noemt. Dan volgt de centrale kust met de kleine, in de rots uitgehakte boulevard en, voorbij de Arcomagno, het gebied Arcomagno: hier openen zich de Arco di Enea, een kleinere boog waar volgens de legende het schip van de Trojaanse held aanmeerde, de caletta del Monaco (of Gran Canale Marinella) met het eilandje Scorzone, een Dino in miniatuur, en grotten met prehistorische sporen. Een kilometer diepe zandstranden loopt door tot de grens met Praia a Mare.

Geschiedenis

De geschiedenis van San Nicola begint elders: in Laos, de Griekse stad aan de monding van de Lao, en daarna in het Romeinse Lavinium, waarvan de overlevenden, verdreven door de malaria van de vlakte en door Saraceense invallen, de hoogten opzochten en in de Byzantijnse tijd Scalea en zijn gehucht stichtten. Dat gehucht heette San Nicola dei Greci; pas onder de Bourbons werd het „Arcella”, een woord dat verwijst naar de burcht (arx, in het Latijn) waarop het dorp staat.

In 1799 wees de bestuurlijke indeling van generaal Championnet het toe aan het kanton Lauria. In de negentiende eeuw erfde prins Pietro Lanza Branciforte, door zijn huwelijk met Eleonora, laatste erfgename van de Spinelli van Scalea, het leengoed en de versterkte hoeve in de contrada Dino, „il Palazzo”, in de achttiende eeuw gebouwd door prins Antonio Spinelli en omgevormd tot zomerresidentie. Zijn kolonisten bouwden samen met de plaatselijke vissers de eerste regelmatige dorpskern, het Casaletto, „de huizen van het hof”: nog altijd de naam van het oudste deel.

Het leengoed bleef bestaan tot de Fransen in 1806 het feodalisme afschaften; in 1811 werd San Nicola ingeschreven als gehucht van Scalea en in 1912 een zelfstandige gemeente, met Michele Tenuta als eerste gekozen burgemeester.

Wat te zien

De Arcomagno is de reden waarom men naar San Nicola komt: een rotspunt van ongeveer 20 meter hoog die zich als een poort opent naar een strandje en een grot. De oude naam was Grotta Saracena, omdat hij de Saracenen als doorgang en schuilplaats diende; de huidige ontstond in de jaren vijftig door een ansichtkaart waarop een toerist „Arco Magno” schreef, en de kaart had zo veel succes dat de naam bleef. Het strand van de Arcomagno, met het Grande Canale Marinella, heeft acht jaar op rij de Blauwe Vlag gekregen, tot 2026.

Op de kaap tussen de Baia Azzurra en het havenstrand staat de Torre Crawford, of Torre San Nicola, een vijftiende-eeuwse voorpost tegen de Saracenen. Hij dankt zijn naam aan de Amerikaanse schrijver Francis Marion Crawford, die er rond 1900 woonde en er het verhaal For the Blood Is the Life situeerde: het verhaal van Cristina, een meisje uit San Nicola dat een vampier werd en wier graf in het lagere torentje achter de toren zou liggen.

Boven strekt het oude centrum of Casaletto zich uit langs de Corso Biagio Lomaco, tussen steegjes, pleintjes (Alessandro Siciliano, Altieri, Gloria), negentiende-eeuwse herenhuizen en muurschilderingen die de geschiedenis van het dorp vertellen, van de stichting tot taferelen uit het landleven. In het midden staat de moederkerk van San Nicola da Tolentino, de heilige die de gemeente haar naam geeft. Het ruime, lichte uitzichtpunt kijkt uit over drie regio’s (Calabrië, Basilicata en Campanië), het eiland Dino, het paleis van de prinsen Lanza di Trabia en het havenstrand, en biedt in de zomer filmvertoningen, concerten en dorpsfeesten.

Dorpsleven

Het patroonsfeest van San Nicola da Tolentino, op 10 september, begint met de processie en de mis in de moederkerk en gaat verder met verlichting, kraampjes, een podium in het oude centrum voor theater en livemuziek, vuurwerk en de avondprocessie met de fanfare. De zomer brengt andere evenementen, zoals „Borgo delle note” en „Crawford in Riviera dei Cedri”, gewijd aan de schrijver van de toren. Naast het toerisme, dat de horeca deed groeien, houden veeteelt en kaasproductie stand.

Bereikbaarheid

Door San Nicola Arcella loopt de rijksweg SS18, die het dorp verbindt met de snelweg A2 del Mediterraneo (vanuit het noorden afrit Lagonegro nord, dan SS585 en SS18; vanuit het zuiden afrit Falerna en SS18 naar het noorden). De treinhalte van het dorp werd in december 2010 opgeheven: de referentiestations zijn Scalea-Santa Domenica Talao en Praja-Ajeta-Tortora, aan de Tyrreense lijn. De dichtstbijzijnde luchthaven is Lamezia Terme.